डॉ. महेंद्र मोहन गुजर
मु. पो. ओणी
ता. राजापूर, जि. रत्नागिरी
आरोग्य अभियानातून स्वच्छतेचा संदेश; निरोगी गांव, निर्मल गाव हाच उद्देश
आरोग्य म्हणजे नुसते शरीराचे आजार व त्यावरील वैध्यकीय उपाय नव्हेत. आरोग्याकडे सर्व दृष्टीने पाहिले पाहिजे. म्हणजे लक्षात येईल आरोग्याचा विचार हा सर्वांगीण झाला पाहिजे. मुळात सद्यस्थित लांजा-राजापूर मधील शासकीय रुग्णालयीन सुविधा अपुऱ्या आहेत हे खरय. त्या सक्षमपणे येथील जनतेला मिळाव्यात यासाठी “मुचकुंदी परिसर विकास संघ” फार उत्तमप्रकारे काम करीत आहे. सरकारी आरोग्यसेवेचा लाभ घेताना येथील जनतेची गैरसोय होत आहेच. त्यावर रडत न बसता एकविचाराने, एकजुटीने अव्यवस्थेवर आवाज उठविणे गरजेचे आहे. शासन, प्रशासन यांना गैरसोयी निदर्शांत आणून देणे आपला अधिकार आहे. आरोग्य ही मुलभूत गरज आहे. त्यामुळे समाजातील दुर्बळ घटकांपर्यंत या सेवेचा लाभ घेता. कारण हा आपल्या सर्वांचाच हक्क आहे आणि तो आपल्याला मिळवलाच पाहिजे. आरोग्य सेवेअंतर्गत
मुलभूत गरजा जर मिळत नसेल तर ती जनतेच्या हक्काची पायमल्लीच.
आरोग्य सुविधांवर बोलताना आपल्या लक्षात येईल की, छोट्या छोट्या रोगाचे निदान करावयाचे असेल तरीही येथील लोक खाजगी दवाखाने गाठतात. बहुधा याची अनेक कारणे असू शकतात. वैद्यकीय कर्मचारी यांच्या निवस्थानाची योग्य सोय नसल्याने ग्रामीण ठिकाणी काम करण्यास थोडी नाराजी आणि त्यामुळे सहसा ग्रामीण भागाकडे वळत नाहीत. अपुऱ्या मनुष्यबळामुळे वैद्यकीय कर्मचारी यांच्यावर आधीच ताण असतो. अपुऱ्या साधनसामुग्री व मनुष्यअभावी सरकारी रुग्णालयात दिरंगाई किंवा तसे मार्गदर्शनही मिळत नाही. सध्यस्थितीत आवश्यक यंत्रणे आणि वैद्यकीय तज्ञ यांची रिक्त जागा भरणे आवश्यक आहे. यासाठी शासनाने जिल्हा रुग्णालायासोबत तालुक्याच्या आरोग्य केंद्राकडे विशेष लक्ष्य घालून सेवा सक्षमपणे राबविण्यासाठी प्रयत्नशील असावेत. पण आज मात्र फार संकुचित पद्धतीने या प्रश्नांकडे पाहिले जाते. माझ्या गावात सरकारी दवाखाना (PHC) उपकेंद्र अगदीच नाहीतर आशा कार्यकर्त्या आहेत आणि आम्हाला वेळेवर लसीकरण केले तसेच गरजेला औषधे दिली म्हणजे झाले अशी मनाची समजूत आहे. हे फार वाईट आहे.
मित्रहो, आरोग्य सुविधांकरिता विचारमंथन करत असतना प्रथम आपण ग्रामपातळीवर प्राथमिक पद्धतींचा अवलंब करून आपण स्वतःचे आरोग्य सदृढ ठेवण्यात यशस्वी होऊ.
i) आरोग्य पाणी, ii) शुद्ध पाणी आणि iii) आरोग्याबद्दलची अंधश्रद्धा.
स्वतःचे आरोग्य जपणूक करणे हे देखील आपले आद्य कर्त्यव्य आहे. सार्वजनिक आरोग्य, जलविषयक आरोग्य, सामुदायिक आरोग्य या बाबी बघणे तितकेच गरजेचे आहे. त्याला आपल्या ग्रामपंचायतीपासून सुरुवात करणे महत्वाचे आहे. त्यासाठी प्रथम ग्रामपंचायतीचे आरोग्य म्हणजे काय तर सदस्य सुज्ञानी असणे आवश्यक आहे. त्यांना आपल्या गावातील आरोग्यासाठी आवश्यक काय गोष्टी करता येतील याची जाणीव असणे महत्वाचे आहे. त्यासाठी स्वताच्या घरापासून सुरुवात करावी लागेल. घरात पुरेसा उजेड, घर परसवन स्वच्छ असणे, सांडपाण्याची योग्य व्यवस्था इत्यादी गोष्टी करता येतील. यात घरातील व भोवतालच्या केर कचऱ्याचे व्यवस्थापन करणे आवश्यक आहे. अशाप्रकारे सदस्यांनी स्वतःचा आदर्श निर्माण करावा. त्यानुसार गावातील सर्व घरांचे नियोजन व अंमलबजवाणी होणे फार गरजेचे आहे. आरोग्य अभियान राबवून ग्रामपंचायत पिण्याच्या पाण्याचे योग्य व्यवस्थापन, जलस्रोत, सार्वजनिक व खाजगी जलपाण्याची स्वच्छता जपणूक करू शकते. तसे विचार मनात आणले पाहिजे. वेळोवेळी निर्जंतुकीकरण करणे, नेहमी पाणी तपासणी करणे. सर्व ग्रामस्थांना १२ महिने पुरेसा पाणीपुरवठा करणे जेणेकरून वैयक्तिक आरोग्याची काळजी घेतली जावू शकते. शालेय आरोग्यावर विध्यार्थी कर्मचारी यांचे आरोग्य व १००% लसीकरण याबाबत जागृत असणे. यावर ग्रामपंचायत आपल्या गावातील लोकांची काळजी घेऊ शकते. सार्वजनिक पाण्याच्या ठिकाणी अस्वच्छता किंवा आरोग्याला अपायकारक द्रव्य मिसळत असेल तर त्यावर बंधने घालावीत. अशाप्रकारे आपण मुळातच रोग जडण्यापासून स्वत:ला पर्यायाने गावाला निरोगी बनवू शकतो.
यासोबत ग्रामस्थांचे वेळोवेळी आरोग्य विषयावर प्रबोधन करणे महिला मंडळ तसेच बचत गट यांच्या आरोग्यविषयक जागृती करणे.. आढावा घेत राहणे. या प्राथमिक गोष्टी ग्रामीण स्तरावर केल्यास गावातील ५०% तरी आरोग्य हे सुधारण्यास सहकार्य होऊ शकेल. याच सामाजिक बांधिलकीने संस्थेच्या या लढ्यात सहभागी व्हा! एकसघ व्हा! विकासाची उंची गाठा!
Grateful for posts like this one, they remind me there are still places online run by people who care about quality, and a look at yelnix reflected the same standards, you can tell the difference between content made for readers and content made just for search engines today and this is the former.
Bookmarking this for later, the kind of resource I want to keep nearby, and a quick look at harlune confirmed the rest of the site is worth the same treatment, definitely going into my reference folder for the next time the topic comes up at work or in conversation with someone who asks.
Now feeling slightly more committed to my own careful reading practices having read this, and a stop at schemaatelier reinforced that commitment, content that models the kind of attention it deserves is content that calibrates the reader and this site has clearly raised my own bar for what to bring to good writing today.
Closed and reopened the tab three times before finally finishing, and a stop at royalrafter held my attention straight through, sometimes content fights for time against my own distraction and the times it wins say something positive about its quality and this post clearly won that fight today afternoon for me.
Found the post genuinely useful for something I was working on this week, and a look at fiorvyn added more material I will reference, content that connects to my actual life and work rather than just being interesting in the abstract is the kind I will pay attention to and return to repeatedly.
Thanks for putting this online without locking it behind email signups or paywalls, and a quick visit to pixelparade kept that open feel going, content that trusts the reader to come back rather than gating access is the kind of approach I will reward with regular return visits over time happily.
The lack of unnecessary jargon made the post accessible without sacrificing accuracy, and a look at curioport continued in the same accessible style, technical topics often hide behind specialised vocabulary but here the writer trusts the reader to keep up with plain language and that trust pays off nicely throughout the entire post.
Took me back a step or two on an assumption I had been making, and a stop at supplystack pushed that reconsideration further, writing that gently corrects the reader without being aggressive about it is a rare diplomatic skill and the team here clearly knows how to land critical points without turning readers off.
Skipped lunch to finish reading, which says something, and a stop at spruceandstyle kept me at my desk longer than planned, when content beats the lunch impulse the writer has done something genuinely impressive in an attention environment full of immediately satisfying alternatives competing for the same finite block of reader time.
Appreciated the way each section connected smoothly to the next without abrupt jumps, and a stop at chocolateroom kept that flow going nicely, transitions are something most blog writers ignore but the difference is huge for the reader who is trying to follow a sustained line of thought today across many different topics.
Did not expect much when I clicked through but ended up reading the whole thing carefully, and a stop at kovalyn kept that engagement going, sometimes the unassuming sites turn out to deliver more than the flashy ones which is something I have learned to look out for over time online lately and across topics.
I really like the calm tone here, it does not push anything on the reader, and after I went through youngcrate I felt the same way, just steady useful content laid out without drama, which is exactly what someone trying to learn something quickly needs to find rather than aggressive marketing.
Strong recommendation, anyone interested in this topic owes themselves a visit, and a stop at wavento extends that recommendation across more of the site, this is the kind of resource that makes me more optimistic about the state of the open web than I usually am these days actually for once which is genuinely refreshing.
Adding this site to my regular reading list, the post earned that on its own, and a quick stop at glentra sealed the decision, the kind of place worth checking back with from time to time because it consistently produces material that holds up against a critical reading too which I really value.
Honest assessment after reading this twice is that it holds up under careful attention, and a look at orderpad extended that durability across more pages, content that survives a second read without revealing weak spots is rarer than the average reader probably realises and this site clearly cleared that bar.
Really appreciate that the writer did not overstate the importance of the topic to make the post feel weightier, and a quick visit to ga4gear maintained the same modest framing, content that is honest about its own scope rather than inflating itself is the kind I trust and return to repeatedly over time.
Now noticing that the post avoided the temptation to be funny in places where humour would have undermined the substance, and a stop at phoneforge maintained the same restraint, knowing when to be serious is a rare editorial virtue and this site has clearly developed it through what I assume is careful editorial practice over years.
Quality work here, the post reads cleanly and the points stay focused throughout, and a stop at lemonlane kept the standard high, you can tell the writer cares about the final result rather than just hitting publish for the sake of having something new on the page to feed the search engines.
Took me back a step or two on an assumption I had been making, and a stop at ecomengine pushed that reconsideration further, writing that gently corrects the reader without being aggressive about it is a rare diplomatic skill and the team here clearly knows how to land critical points without turning readers off.
Glad to have another data point on a question I am still thinking through, and a look at adsetatelier added two more, content that acknowledges its place in a wider conversation rather than pretending to settle the question alone is intellectually honest in a way that I wish was more common across the open web.