डॉ. महेंद्र मोहन गुजर
मु. पो. ओणी
ता. राजापूर, जि. रत्नागिरी
आरोग्य अभियानातून स्वच्छतेचा संदेश; निरोगी गांव, निर्मल गाव हाच उद्देश
आरोग्य म्हणजे नुसते शरीराचे आजार व त्यावरील वैध्यकीय उपाय नव्हेत. आरोग्याकडे सर्व दृष्टीने पाहिले पाहिजे. म्हणजे लक्षात येईल आरोग्याचा विचार हा सर्वांगीण झाला पाहिजे. मुळात सद्यस्थित लांजा-राजापूर मधील शासकीय रुग्णालयीन सुविधा अपुऱ्या आहेत हे खरय. त्या सक्षमपणे येथील जनतेला मिळाव्यात यासाठी “मुचकुंदी परिसर विकास संघ” फार उत्तमप्रकारे काम करीत आहे. सरकारी आरोग्यसेवेचा लाभ घेताना येथील जनतेची गैरसोय होत आहेच. त्यावर रडत न बसता एकविचाराने, एकजुटीने अव्यवस्थेवर आवाज उठविणे गरजेचे आहे. शासन, प्रशासन यांना गैरसोयी निदर्शांत आणून देणे आपला अधिकार आहे. आरोग्य ही मुलभूत गरज आहे. त्यामुळे समाजातील दुर्बळ घटकांपर्यंत या सेवेचा लाभ घेता. कारण हा आपल्या सर्वांचाच हक्क आहे आणि तो आपल्याला मिळवलाच पाहिजे. आरोग्य सेवेअंतर्गत
मुलभूत गरजा जर मिळत नसेल तर ती जनतेच्या हक्काची पायमल्लीच.
आरोग्य सुविधांवर बोलताना आपल्या लक्षात येईल की, छोट्या छोट्या रोगाचे निदान करावयाचे असेल तरीही येथील लोक खाजगी दवाखाने गाठतात. बहुधा याची अनेक कारणे असू शकतात. वैद्यकीय कर्मचारी यांच्या निवस्थानाची योग्य सोय नसल्याने ग्रामीण ठिकाणी काम करण्यास थोडी नाराजी आणि त्यामुळे सहसा ग्रामीण भागाकडे वळत नाहीत. अपुऱ्या मनुष्यबळामुळे वैद्यकीय कर्मचारी यांच्यावर आधीच ताण असतो. अपुऱ्या साधनसामुग्री व मनुष्यअभावी सरकारी रुग्णालयात दिरंगाई किंवा तसे मार्गदर्शनही मिळत नाही. सध्यस्थितीत आवश्यक यंत्रणे आणि वैद्यकीय तज्ञ यांची रिक्त जागा भरणे आवश्यक आहे. यासाठी शासनाने जिल्हा रुग्णालायासोबत तालुक्याच्या आरोग्य केंद्राकडे विशेष लक्ष्य घालून सेवा सक्षमपणे राबविण्यासाठी प्रयत्नशील असावेत. पण आज मात्र फार संकुचित पद्धतीने या प्रश्नांकडे पाहिले जाते. माझ्या गावात सरकारी दवाखाना (PHC) उपकेंद्र अगदीच नाहीतर आशा कार्यकर्त्या आहेत आणि आम्हाला वेळेवर लसीकरण केले तसेच गरजेला औषधे दिली म्हणजे झाले अशी मनाची समजूत आहे. हे फार वाईट आहे.
मित्रहो, आरोग्य सुविधांकरिता विचारमंथन करत असतना प्रथम आपण ग्रामपातळीवर प्राथमिक पद्धतींचा अवलंब करून आपण स्वतःचे आरोग्य सदृढ ठेवण्यात यशस्वी होऊ.
i) आरोग्य पाणी, ii) शुद्ध पाणी आणि iii) आरोग्याबद्दलची अंधश्रद्धा.
स्वतःचे आरोग्य जपणूक करणे हे देखील आपले आद्य कर्त्यव्य आहे. सार्वजनिक आरोग्य, जलविषयक आरोग्य, सामुदायिक आरोग्य या बाबी बघणे तितकेच गरजेचे आहे. त्याला आपल्या ग्रामपंचायतीपासून सुरुवात करणे महत्वाचे आहे. त्यासाठी प्रथम ग्रामपंचायतीचे आरोग्य म्हणजे काय तर सदस्य सुज्ञानी असणे आवश्यक आहे. त्यांना आपल्या गावातील आरोग्यासाठी आवश्यक काय गोष्टी करता येतील याची जाणीव असणे महत्वाचे आहे. त्यासाठी स्वताच्या घरापासून सुरुवात करावी लागेल. घरात पुरेसा उजेड, घर परसवन स्वच्छ असणे, सांडपाण्याची योग्य व्यवस्था इत्यादी गोष्टी करता येतील. यात घरातील व भोवतालच्या केर कचऱ्याचे व्यवस्थापन करणे आवश्यक आहे. अशाप्रकारे सदस्यांनी स्वतःचा आदर्श निर्माण करावा. त्यानुसार गावातील सर्व घरांचे नियोजन व अंमलबजवाणी होणे फार गरजेचे आहे. आरोग्य अभियान राबवून ग्रामपंचायत पिण्याच्या पाण्याचे योग्य व्यवस्थापन, जलस्रोत, सार्वजनिक व खाजगी जलपाण्याची स्वच्छता जपणूक करू शकते. तसे विचार मनात आणले पाहिजे. वेळोवेळी निर्जंतुकीकरण करणे, नेहमी पाणी तपासणी करणे. सर्व ग्रामस्थांना १२ महिने पुरेसा पाणीपुरवठा करणे जेणेकरून वैयक्तिक आरोग्याची काळजी घेतली जावू शकते. शालेय आरोग्यावर विध्यार्थी कर्मचारी यांचे आरोग्य व १००% लसीकरण याबाबत जागृत असणे. यावर ग्रामपंचायत आपल्या गावातील लोकांची काळजी घेऊ शकते. सार्वजनिक पाण्याच्या ठिकाणी अस्वच्छता किंवा आरोग्याला अपायकारक द्रव्य मिसळत असेल तर त्यावर बंधने घालावीत. अशाप्रकारे आपण मुळातच रोग जडण्यापासून स्वत:ला पर्यायाने गावाला निरोगी बनवू शकतो.
यासोबत ग्रामस्थांचे वेळोवेळी आरोग्य विषयावर प्रबोधन करणे महिला मंडळ तसेच बचत गट यांच्या आरोग्यविषयक जागृती करणे.. आढावा घेत राहणे. या प्राथमिक गोष्टी ग्रामीण स्तरावर केल्यास गावातील ५०% तरी आरोग्य हे सुधारण्यास सहकार्य होऊ शकेल. याच सामाजिक बांधिलकीने संस्थेच्या या लढ्यात सहभागी व्हा! एकसघ व्हा! विकासाची उंची गाठा!
Really appreciate that the writer did not assume I would read every other related post first, and a look at tundravendor kept that self contained feel going where each piece can stand alone, accessibility for new readers is a sign of generous editorial thinking and this site has clearly invested in that approach.
Just sat with this for a bit longer than I usually would because the points are worth thinking about, and after jewelaisle I had even more to chew on, the kind of post that nudges your thinking forward without forcing the issue is something I have always appreciated in good writing online.
Glad to find a site whose links lead somewhere worth going rather than back to itself for SEO juice, and a stop at parcelmint kept that generous outbound feel, citing other peoples work with real respect rather than just for ranking signals is a sign of an honest operation worth supporting going forward.
Reading this confirmed that the topic deserves more careful attention than it usually gets, and a stop at emailelm extended that elevated framing, content that raises the appropriate weight of a subject without being preachy about it is serving a quiet but important editorial function for the broader cultural conversation about it.
Получите бесплатную юридическую консультацию прямо в Telegram. Переходите по запросу чат бот заказа звонка помощи юриста – Сервис поможет быстро задать вопрос юристу, описать ситуацию и получить правовую помощь онлайн или по телефону без регистрации из любого региона. Удобный формат для консультаций по семейным, жилищным, трудовым, наследственным, имущественным и другим юридическим вопросам.
Probably one of the more reliable sources I have found for this kind of careful coverage, and a look at screenprintshop reinforced the reliability, the small group of sources I would describe as reliable for a given topic is curated carefully and this site has earned a place in that small group through consistent performance.
Honestly the simplicity of the explanation made the topic click for me in a way other writeups had not, and a look at uplandmarketplace continued that clarity into related areas, when a writer gets the level of explanation right the reader does the heavy lifting themselves and the post just enables it.
Liked that the post acknowledged complications rather than pretending they did not exist, and a stop at mockupmarket continued that honest framing, sites that handle complexity with care rather than papering it over with simplifying claims are doing real intellectual work and this one is clearly in that category based on what I have read.
Really thankful for posts that respect a reader’s time, this one does, and a quick look at pinecrate was the same, no need to scroll through endless intros just to get to the actual content, that approach alone is enough reason to come back here regularly for the kind of writing offered.
Bookmark earned, calendar reminder set, share queued, all from one good post, and a look at sparkstorefront did the same, when a single reading session triggers multiple downstream actions you know the content has actually moved me beyond the page and this site is moving me at that higher level reliably.
Came away with a slightly better mental model of the topic than I started with, and a stop at trophytrader sharpened that further, content that improves the reader thinking apparatus rather than just dumping facts into it is the rare kind I genuinely value and seek out when I have time to read carefully.
Came back to this twice now in the same week which is unusual for me, and a look at nimbuscart suggested I will keep coming back, the kind of post that earns repeated visits rather than one and done reading is the gold standard for content quality and this site clearly hit that standard.
Picked up a couple of new ideas here that I can actually try out, and after my visit to horrorhubshop I have even more notes saved, this is the kind of resource that pays you back for the time you spend on it which is rare to come across in this corner of the web.
Liked the way the post got out of its own way, and a stop at tealmarket extended that invisible craft, the best writing you barely notice while reading because it is doing its work without drawing attention to itself and this site has clearly mastered that disappearing act across the pieces I have read.
Came away feeling slightly smarter than I was when I started, that is a real win, and a stop at marblecrate added a bit more to that, the rare site that actually transfers some of its knowledge to the reader in a way that sticks rather than just creating an illusion of learning briefly.
Genuinely well crafted writing, the kind that makes the topic look easier than it actually is, and a look at gpugearhouse added even more depth, you can feel the experience behind every line which is something only writers who have been at this for a while can pull off with this level of grace.
Glad I gave this fifteen minutes rather than the usual three minute skim, and a look at xarnova earned the same investment, time spent on quality content is rarely wasted but the reverse is also true and learning which sites deserve which kind of attention is part of being a careful online reader.
Reading this gave me a small sense of progress on a topic I have been slowly working through, and a stop at notepadnest added another step forward, learning happens in small increments across many sources and finding sources that consistently contribute is the actual practical value of careful curation in an information rich world.
Saving the link for sure, this one is a keeper, and a look at digestiveaid confirmed I should bookmark the entire site rather than just this page, the consistency across what I have seen so far suggests there is a lot more here worth coming back for soon when I have more time.
The headings made navigating the post simple even when I needed to find a specific section quickly, and a look at violetbazaar continued the same thoughtful structure, small details like clear headings show that someone is actually thinking about how the reader uses the page rather than just filling it for length alone.