डॉ. महेंद्र मोहन गुजर
मु. पो. ओणी
ता. राजापूर, जि. रत्नागिरी
आरोग्य अभियानातून स्वच्छतेचा संदेश; निरोगी गांव, निर्मल गाव हाच उद्देश
आरोग्य म्हणजे नुसते शरीराचे आजार व त्यावरील वैध्यकीय उपाय नव्हेत. आरोग्याकडे सर्व दृष्टीने पाहिले पाहिजे. म्हणजे लक्षात येईल आरोग्याचा विचार हा सर्वांगीण झाला पाहिजे. मुळात सद्यस्थित लांजा-राजापूर मधील शासकीय रुग्णालयीन सुविधा अपुऱ्या आहेत हे खरय. त्या सक्षमपणे येथील जनतेला मिळाव्यात यासाठी “मुचकुंदी परिसर विकास संघ” फार उत्तमप्रकारे काम करीत आहे. सरकारी आरोग्यसेवेचा लाभ घेताना येथील जनतेची गैरसोय होत आहेच. त्यावर रडत न बसता एकविचाराने, एकजुटीने अव्यवस्थेवर आवाज उठविणे गरजेचे आहे. शासन, प्रशासन यांना गैरसोयी निदर्शांत आणून देणे आपला अधिकार आहे. आरोग्य ही मुलभूत गरज आहे. त्यामुळे समाजातील दुर्बळ घटकांपर्यंत या सेवेचा लाभ घेता. कारण हा आपल्या सर्वांचाच हक्क आहे आणि तो आपल्याला मिळवलाच पाहिजे. आरोग्य सेवेअंतर्गत
मुलभूत गरजा जर मिळत नसेल तर ती जनतेच्या हक्काची पायमल्लीच.
आरोग्य सुविधांवर बोलताना आपल्या लक्षात येईल की, छोट्या छोट्या रोगाचे निदान करावयाचे असेल तरीही येथील लोक खाजगी दवाखाने गाठतात. बहुधा याची अनेक कारणे असू शकतात. वैद्यकीय कर्मचारी यांच्या निवस्थानाची योग्य सोय नसल्याने ग्रामीण ठिकाणी काम करण्यास थोडी नाराजी आणि त्यामुळे सहसा ग्रामीण भागाकडे वळत नाहीत. अपुऱ्या मनुष्यबळामुळे वैद्यकीय कर्मचारी यांच्यावर आधीच ताण असतो. अपुऱ्या साधनसामुग्री व मनुष्यअभावी सरकारी रुग्णालयात दिरंगाई किंवा तसे मार्गदर्शनही मिळत नाही. सध्यस्थितीत आवश्यक यंत्रणे आणि वैद्यकीय तज्ञ यांची रिक्त जागा भरणे आवश्यक आहे. यासाठी शासनाने जिल्हा रुग्णालायासोबत तालुक्याच्या आरोग्य केंद्राकडे विशेष लक्ष्य घालून सेवा सक्षमपणे राबविण्यासाठी प्रयत्नशील असावेत. पण आज मात्र फार संकुचित पद्धतीने या प्रश्नांकडे पाहिले जाते. माझ्या गावात सरकारी दवाखाना (PHC) उपकेंद्र अगदीच नाहीतर आशा कार्यकर्त्या आहेत आणि आम्हाला वेळेवर लसीकरण केले तसेच गरजेला औषधे दिली म्हणजे झाले अशी मनाची समजूत आहे. हे फार वाईट आहे.
मित्रहो, आरोग्य सुविधांकरिता विचारमंथन करत असतना प्रथम आपण ग्रामपातळीवर प्राथमिक पद्धतींचा अवलंब करून आपण स्वतःचे आरोग्य सदृढ ठेवण्यात यशस्वी होऊ.
i) आरोग्य पाणी, ii) शुद्ध पाणी आणि iii) आरोग्याबद्दलची अंधश्रद्धा.
स्वतःचे आरोग्य जपणूक करणे हे देखील आपले आद्य कर्त्यव्य आहे. सार्वजनिक आरोग्य, जलविषयक आरोग्य, सामुदायिक आरोग्य या बाबी बघणे तितकेच गरजेचे आहे. त्याला आपल्या ग्रामपंचायतीपासून सुरुवात करणे महत्वाचे आहे. त्यासाठी प्रथम ग्रामपंचायतीचे आरोग्य म्हणजे काय तर सदस्य सुज्ञानी असणे आवश्यक आहे. त्यांना आपल्या गावातील आरोग्यासाठी आवश्यक काय गोष्टी करता येतील याची जाणीव असणे महत्वाचे आहे. त्यासाठी स्वताच्या घरापासून सुरुवात करावी लागेल. घरात पुरेसा उजेड, घर परसवन स्वच्छ असणे, सांडपाण्याची योग्य व्यवस्था इत्यादी गोष्टी करता येतील. यात घरातील व भोवतालच्या केर कचऱ्याचे व्यवस्थापन करणे आवश्यक आहे. अशाप्रकारे सदस्यांनी स्वतःचा आदर्श निर्माण करावा. त्यानुसार गावातील सर्व घरांचे नियोजन व अंमलबजवाणी होणे फार गरजेचे आहे. आरोग्य अभियान राबवून ग्रामपंचायत पिण्याच्या पाण्याचे योग्य व्यवस्थापन, जलस्रोत, सार्वजनिक व खाजगी जलपाण्याची स्वच्छता जपणूक करू शकते. तसे विचार मनात आणले पाहिजे. वेळोवेळी निर्जंतुकीकरण करणे, नेहमी पाणी तपासणी करणे. सर्व ग्रामस्थांना १२ महिने पुरेसा पाणीपुरवठा करणे जेणेकरून वैयक्तिक आरोग्याची काळजी घेतली जावू शकते. शालेय आरोग्यावर विध्यार्थी कर्मचारी यांचे आरोग्य व १००% लसीकरण याबाबत जागृत असणे. यावर ग्रामपंचायत आपल्या गावातील लोकांची काळजी घेऊ शकते. सार्वजनिक पाण्याच्या ठिकाणी अस्वच्छता किंवा आरोग्याला अपायकारक द्रव्य मिसळत असेल तर त्यावर बंधने घालावीत. अशाप्रकारे आपण मुळातच रोग जडण्यापासून स्वत:ला पर्यायाने गावाला निरोगी बनवू शकतो.
यासोबत ग्रामस्थांचे वेळोवेळी आरोग्य विषयावर प्रबोधन करणे महिला मंडळ तसेच बचत गट यांच्या आरोग्यविषयक जागृती करणे.. आढावा घेत राहणे. या प्राथमिक गोष्टी ग्रामीण स्तरावर केल्यास गावातील ५०% तरी आरोग्य हे सुधारण्यास सहकार्य होऊ शकेल. याच सामाजिक बांधिलकीने संस्थेच्या या लढ्यात सहभागी व्हा! एकसघ व्हा! विकासाची उंची गाठा!
Honest reaction is that this is the kind of writing I would defend in a conversation about good blog content, and a look at inventoryivy reinforced that, the rare site whose work I would actively recommend rather than just tolerate is the kind I want to support through return visits regularly.
Just wanted to drop a quick note saying this was a useful read on a topic I have been circling, no fluff, and a stop at patchportal added a few extra points that fit the same simple style which makes the whole site feel coherent rather than thrown together by many different writers with different goals.
Reading this prompted a small note in my reference file, and a stop at harborhardware prompted another, the rare site that contributes useful nuggets to my own working knowledge rather than just consuming my attention is worth the time investment many times over compared to the usual pile of forgettable scroll content.
Reading carefully here has reminded me what reading carefully feels like, and a look at batterybay extended that reminder, the experience of careful reading versus skimming is different in ways I had partially forgotten and this site has clearly refreshed my memory of what attention feels like when content rewards it consistently.
Glad to find a site whose links lead somewhere worth going rather than back to itself for SEO juice, and a stop at whiskwarehouse kept that generous outbound feel, citing other peoples work with real respect rather than just for ranking signals is a sign of an honest operation worth supporting going forward.
Took a chance on the headline and was rewarded, and a stop at formulaforest kept the rewards coming as I clicked through, the kind of place where every link leads somewhere worth the click is a small luxury on the modern web where so many sites are mostly empty calories disguised as content.
Reading this brought back the satisfaction I used to get from blogs ten years ago, and a stop at logiclens kept that nostalgic quality alive, sites that capture what was good about an earlier era of internet writing are increasingly precious and this one is doing that without feeling like a deliberate throwback at all.
Now appreciating that I did not feel exhausted after reading, and a stop at restandrepair extended that energising quality, content that leaves me with more attention than it consumed is rare and the gap between draining and energising content is real over the course of a typical day spent reading widely online.
Now recognising the editorial wisdom of letting some questions remain open at the end, and a look at dumbbelldepot continued that intellectual honesty, content that does not force closure on contested questions is content that respects the limits of knowledge and this site has clearly developed the maturity to know when to leave space.
Now recognising the editorial wisdom of letting some questions remain open at the end, and a look at datadawn continued that intellectual honesty, content that does not force closure on contested questions is content that respects the limits of knowledge and this site has clearly developed the maturity to know when to leave space.
Now considering the post as evidence that careful blog writing is still possible, and a look at ergoshop extended that evidence, the broader question of whether the modern web can sustain quality writing has obvious empirical answers in sites like this one and seeing them is reassuring even when they remain a minority overall today.
A well calibrated piece that knew its scope and stayed inside it, and a look at berrybrilliance maintained the same scope discipline, scope creep is one of the failure modes of long blog posts and this site has clearly invested in the editorial discipline to prevent it which shows up in tightly contained pieces.
The clarity here is something I really appreciate, especially compared to sites that pile on jargon for no reason, and a look at upcarton was the same, simple direct sentences that actually deliver information instead of dancing around the point for paragraphs at a time which wastes reader patience.
Just want to recognise that someone clearly cared about how this turned out, and a look at barbellblossom confirmed that care extends across the broader site, you can feel the difference between content shipped to hit a deadline and content released because the writer was actually proud of the result for once.
Solid little post, the kind that does not need to be flashy because the substance is doing the work, and a look at saltandsatin kept that quiet confidence going across the site, this is what writing looks like when the writer trusts the content to land on its own without theatrics or unnecessary attention seeking behaviour.
Glad the writer did not feel the need to argue with imaginary critics in the post itself, and a stop at saverstreet kept the same focused approach going, defensive writing wastes the reader time and confidence on positions that did not need defending and this post has clearly avoided that common failure.
Got pulled in by the headline and stayed because the content actually delivered on the promise, and a stop at authorityanvil kept that trust intact, when a site lives up to its own framing it earns the right to keep showing up in my browser tabs going forward indefinitely from here on out really.
Good post, the kind that respects the reader by getting to the point quickly without skipping the details that matter, and a short look at liftinglair confirmed that approach is consistent across the site which is rare to find online these days, definitely a place I will return to soon.
Honest reaction is that this is the kind of writing I would defend in a conversation about good blog content, and a look at mealprepmanor reinforced that, the rare site whose work I would actively recommend rather than just tolerate is the kind I want to support through return visits regularly.
Liked the careful selection of which details to include and which to skip, and a stop at upcarton reflected the same editorial judgement, knowing what to leave out is just as important as knowing what to include and this site has clearly figured out where that line sits for the topics it covers regularly.